woensdag 30 november 2011

Dreamthinkspeak

Voor onze eigen presentatie willen Anne, Tesse en ik over de voorstelling Dreamthinkspeak vertellen. Hoewel ik, als enige, de voorstelling niet heb gezien, en dit na het lezen van de website erg jammer vind, krijg ik door de tekst en de filmpjes alsnog een levendig beeld.
Dreamthinkspeak is in 1999 opgericht door artistiek leider Tristan Sharps. De voorstelling vindt plaats op verschillende lokaties wereldwijd, van een papierfabriek in Moskou tot een hotel in Kuala Lumpur, en is altijd context en plaats gebonden. Live performances, films en installaties nemen je mee op een bijzondere reis.
Before I Sleep

Dit is een still uit de voorstelling 'Before I Sleep' die in Amsterdam plaatsvond in een kantoorpand aan de Zuidas en in Brighton in een verlaten magazijn. De hoofdpersoon van de voorstelling is Firs, de bediende uit het toneelstuk 'De Kersentuin' van Anton Tjechov.Wegens hoge schulden moet het Russische landhuis, en de boomgaard vol kersenbomen, verkocht worden. Een zakenman stelt voor om de kersenbomen om te hakken om plaats te maken voor vakantiehuisjes. Maar de familie is hiertegen, zij willen niet dat de kersenbomen, die het landgoed zo uniek maken, omgehakt worden. In plaats van te handelen, klampen de familieleden zich vol melancholie vast aan het gelukkige verleden of verliezen zij zich in onrealistische toekomstvisioenen. Uiteindelijk moet het landhuis dan toch verkocht worden en vertrekken de familieleden om ergens anders een nieuw bestaan op te bouwen. Alleen Firs blijft achter. Hij is oud, ziek en moe en kan zich niet verzoenen met de nieuwe tijd. Per ongeluk wordt hij opgesloten in het huis als de familie vertrekt.
Tjechov laat in dit toneelstuk zien hoe verschillend mensen met veranderingen omgaan. De een steekt zijn kop in het zand, de ander maakt slim gebruik van de nieuwe kansen en een derde moet simpelweg machteloos toekijken zonder iets te kunnen doen.

Het decor van het magazijn in Brighton is donker, groot, vochtig en art deco. Firs, een oude man in een wit nachthemd, stamelt in het Russisch en vraagt de bezoekers om binnen te komen. Aan ijzeren tafeltjes zitten karakters uit 'De Kersentuin' met elkaar te praten. Firs wordt herhaaldelijk in de steek gelaten. Net als in het toneelstuk. Dwalend door het verlaten magazijn, hoor je telkens dezelfde muziek. Soms ben je alleen in het half donker, dan weer zie je een veld met sneeuw, of hoor je het zingen van vogels. Het Russische landschap trekt aan je voorbij. Aan het einde kom je in een boomgaard, waar een tafel staat met gesmolten kaarsen, en een grote kersenboom, badend in het licht.
Het eenzame, verlaten gevoel dat de voorstelling oproept, komt overeen met het gevoel van Firs, als hij alleen achterblijft in het Russische landhuis. Maar de voorstelling gaat ook over de nieuwe tijd en het onrustige gevoel van vooruitgang. De bezoeker belandt in een wereld waarin van alles verandert, waarin hij/zij geen grip heeft op het proces. De voorstelling staat stil bij wat er verloren gaat door consumptie en vernieuwingsdrang. De bezoeker wordt, ronddwalend door de tijd, geconfronteerd met vragen over de toekomst, het consumentisme en de duurzaamheid van het moderne leven. Zo wordt de 'oude' wereld van Tjechov verbonden met onze hedendaagse maatschappij. Dit vind ik het mooie aan deze voorstelling. Hoe het verleden wordt verbonden aan herkenbare vragen, waarover tegenwoordig zoveel geschreven en gesproken wordt. Het maakt duidelijk hoeveel er verandert, maar ook hoeveel niet. De karakters van het toneelstuk bestaan ook nu nog. Er zijn zoveel verschillende mensen die verschillend omgaan met veranderingen. Maar er zijn ook zoveel verschillende soorten veranderingen: persoonlijke veranderingen, maatschappelijke veranderingen, veranderingen op wereldniveau. De wereld verandert steeds sneller. Hou houden we deze veranderingen bij? Oudere mensen lopen steeds verder achter, de generatiekloof wordt groter en groter. De wereld van toen is allang niet meer de wereld van nu. Hoe ziet onze wereld er over twintig jaar uit? Hoe voelen wij ons in deze wereld? Wat doet die vernieuwingsdrang met ons? Willen we nog wel vooruit, of gaan we ons vastklampen aan ons verleden? Wat was het goed vroeger. Weet je nog, toen we nog met elkaar belden, in plaats van berichtjes te posten op Facebook. Daadwerkelijk contact. Geen verlaten gevoel. Geen vervreemding. Een romantisch ideaal van een simpel leven. Een rustiger leven. Waarin het niet gaat om wat we doen, wat we bezitten, maar om wie we zijn. De tegenhanger van ons snelle bestaan.

Voor de presentatie lijkt het mij een goed idee het stuk in een bredere context te plaatsen. Te linken aan wat er om ons heen gebeurt, aan de actualiteit. Aan hoe kunstenaars, schrijvers en theatermakers dit onderwerp verbeelden. Tristan Sharp verbeeldt op eigen wijze een bestaand thema, maar hoe verhoudt zijn werk zich met het werk van anderen die zich met hetzelfde thema bezig houden?

1 opmerking: