Ratio versus Emotie

Verlichting versus Romantiek. Ratio versus Emotie. Objectiviteit versus Subjectiviteit. Kant versus Hegel. Apollo versus Dionysus.

Volgens Hegel vullen tegenstellingen elkaar aan. Twee polen (these en antithese), oftewel de dialektiek, komen samen in de synthese, het 'hogere plan'.

Er is een moment van benoemen (woorden, rationeel) en een moment van ervaren (gevoel, irrationeel). Beide polen zijn in continu conflict met elkaar.

Neem Apollo en Dionysus. Apollo staat voor orde, regelmaat, evenwicht en het verstandelijke. Dionysus vertegenwoordigt de roes, de extase, het onvoorspelbare en gevoelsmatige.

Voor veel mensen, waaronder mijzelf, zijn deze beide polen, deze karakters, in conflict met elkaar. Binnen in jezelf, een voortdurende uitputting.
En waar zijn de woorden? Waar zijn de woorden om uit te drukken wat je voelt? Hoe vertaal je deze gevoelens naar anderen? Wanneer en door wie word je begrepen, met of zonder woorden, of juist niet?En wat kan kunst hierin betekenen?
      Steven ten Thije benoemt het belang van de uitwisseling. Van woorden (of kan dit ook zonder woorden?). Kunst is niet alleen een prive aangelegenheid, maar ook een gemeenschappelijke. De Franse filosoof Jacques Ranciere schrijft over de relatie tussen het politieke en het esthetische. Het esthetische verwijst naar het gevoel, de plek van sensatie, van waaruit je begint met denken. Waar je kan zien, voelen en daarmee naar buiten kan treden, om je gevoel te delen, meestal door middel van de taal  (het politieke). Wat vind jij ervan? Wat zie jij in dit schilderij? Zoals in de negentiende eeuwse salons, waarin mensen van verschillende rangen en standen bij elkaar kwamen om te praten over, onder andere, kunst.

Gerhard Richter

In 1988 maakt Richter schilderijen van topleden van de RAF die gevangen zaten in de Stanheim gevangenis. De vraag is: wat wilde Richter met deze schilderijen? Zelf is Richter gevlucht van het communistische naar het kapitalistische systeem, waarom maakt hij dan schilderijen van links radicalen? Van de 'terroristen' en niet van de slachtoffers? Richter schept geen eenduidig beeld. Hij geeft geen ja of nee tegen de RAF.

Richter heeft sympatie voor de splitsing tussen het nadenken en het voelen. Dit is, volgens Richter, iets menselijks.
Wellicht is dit wat hij probeert te bereiken met zijn schilderijen. Het kijken naar deze schilderijen wekt emoties op, maar mag je deze emoties wel voelen voor het onderwerp? Het zijn toch 'terroristen'? Of toch niet?

Evi Vingerling

Evi Vingerling vertelt, op zeer eigen wijze, over haar werkproces. Over de foto's die ze neemt. De foto's die haar inspireren voor haar, veelal abstracte, schilderijen. Ze laat zien wat gelukt is, maar ook wat niet gelukt is. Persoonlijk heb ik weinig met haar schilderijen. Voor mij zijn ze te abstract, te weinig zeggend. Ik zoek altijd ergens naar een dieperliggende gedachte, naar iets figuratiefs. Ik snap haar schilderijen gewoon niet. Ik begrijp wel hoe je geinspireerd kan raken door vormen en kleuren. Door de lichtjes van de stad, of de bloemen aan een boom. Door te kijken naar details. En deze dan te abstraheren. Dat kan/snap ik dan weer niet.
     Dit zegt iets over de relatie van het kunstwerk en de kijker. Wat zie ik in een schilderij? Wat spreekt mij aan, of juist niet? Begrijp ik wat de kunstenaar wil zeggen? Kunst in de tweede persoon.
Een individueel oordeel. Het schilderen voor een publiek, of juist niet. Het onderwerp van Duve's hoofdstuk 'Hier zijn wij'.